Podatek od spadku: kto nie płaci, kwoty wolne i jak złożyć SD-Z2

Najbliższa rodzina nie płaci podatku od spadku, jeśli złoży SD-Z2 w 6 miesięcy od dokumentu dziedziczenia. Kwoty wolne, grupy, stawki i spóźnione zgłoszenie.

Aktualizacja: 14 listopada 2026Stan prawny: 4 listopada 20265 min czytania

Kalkulator, raport finansowy i długopis na biurku
Zdjęcie: Bia Limova / Pexels

Zgłoszenie SD-Z2 składa się do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku stało się prawomocne, albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Kto zdąży, nie płaci podatku od spadku w ogóle, bez względu na wartość majątku. Dotyczy to małżonka, dzieci i wnuków, rodziców i dziadków, rodzeństwa, pasierba, ojczyma i macochy. Kto się spóźni, płaci podatek tak jak pozostali członkowie I grupy podatkowej: od nadwyżki ponad 36 120 zł, według stawek 3, 5 i 7%.

Termin nie biegnie od dnia śmierci. Dopóki nie ma dokumentu dziedziczenia, nie ma też obowiązku podatkowego, więc rodzina, która jeszcze nie była u notariusza ani w sądzie, niczego na razie nie zgłasza.

Kto nie płaci wcale

Zwolnienie z art. 4a ustawy obejmuje tak zwaną grupę zerową: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Dzieci przysposobione i rodzice adopcyjni są traktowani tak samo jak biologiczni. Do zstępnych ustawa zalicza też osoby, które wychowywały się w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez zmarłą osobę.

Zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale do grupy zerowej już nie. Oni płacą podatek od tego, co przekracza kwotę wolną. Partner bez ślubu jest dla urzędu obcą osobą z III grupy, nawet po dwudziestu latach wspólnego życia.

Jedyny warunek zwolnienia to zgłoszenie w terminie. Zgłoszenia nie trzeba składać tylko wtedy, gdy wartość odziedziczonego udziału, razem z tym, co ta sama osoba przekazała w darowiznach w roku nabycia i w 5 poprzednich latach, nie przekracza 36 120 zł.

Od kiedy liczy się 6 miesięcy

Obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstaje w jednym z trzech dni:

  • w dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Tę datę sąd wpisuje na odpisie postanowienia we wzmiance o prawomocności, warto o nią poprosić przy odbiorze,
  • w dniu zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia w Rejestrze Spadkowym. Notariusz robi to zaraz po sporządzeniu aktu, a data widnieje na dokumencie,
  • w dniu wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, gdy spadek ma związek z innym krajem Unii.

Od tej daty liczy się 6 miesięcy według Ordynacji podatkowej. Jeśli ostatni dzień wypada w sobotę albo w dzień ustawowo wolny, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Który dokument wybrać i ile kosztuje, opisujemy w poradniku Stwierdzenie nabycia spadku czy akt poświadczenia dziedziczenia.

Każdy spadkobierca składa własne zgłoszenie, także małżonek i każde z dzieci osobno. Za małoletnie dziecko podpisuje rodzic.

Jak złożyć SD-Z2

  1. Zaloguj się do e-Urzędu Skarbowego na podatki.gov.pl profilem zaufanym, bankowością elektroniczną albo aplikacją mObywatel i wybierz formularz SD-Z2. Ten sam formularz w wersji papierowej można pobrać ze strony podatki.gov.pl i złożyć w urzędzie albo wysłać pocztą.
  2. Wpisz dane zmarłej osoby i datę powstania obowiązku podatkowego, czyli dzień uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania aktu.
  3. Wymień nabyte rzeczy i prawa: mieszkanie, dom, działkę, samochód, pieniądze na rachunkach, udziały w spółce, z podaniem udziału, jaki przypada Tobie, i wartości rynkowej z dnia powstania obowiązku. Wartość mieszkania podaje się według cen podobnych lokali w okolicy; wycena rzeczoznawcy nie jest wymagana.
  4. Zaznacz stopień pokrewieństwa ze zmarłą osobą.
  5. Wyślij i pobierz urzędowe poświadczenie odbioru (UPO). Zgłoszenie przez e-Urząd nic nie kosztuje.

Urząd może poprosić o odpis postanowienia albo aktu poświadczenia dziedziczenia, więc dobrze mieć je pod ręką. Po przyjęciu zgłoszenia urząd nie wydaje decyzji. Brak odpowiedzi oznacza, że sprawa jest załatwiona.

Co gdy termin minął

Spóźnione zgłoszenie nie daje zwolnienia. Urząd traktuje wtedy spadkobiercę jak członka I grupy podatkowej: podatek liczy się od czystej wartości spadku ponad 36 120 zł. W ciągu miesiąca od upływu terminu trzeba złożyć zeznanie SD-3 i czekać na decyzję z wymiarem podatku.

Są dwa wyjścia. Gdy spadkobierca dowiedział się o spadku dopiero po terminie, na przykład dlatego, że ktoś inny prowadził sprawę w sądzie, ma 6 miesięcy od dnia, w którym się dowiedział, i musi to uprawdopodobnić. Gdy termin minął bez winy spadkobiercy, na przykład z powodu choroby, można złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 4c ustawy. Zwykłe zapomnienie nie wystarczy. Odmowa przywrócenia terminu przychodzi postanowieniem, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Ile wyniesie podatek po terminie

Podstawą jest czysta wartość: wartość majątku po odliczeniu długów i ciężarów. Do ciężarów ustawa zalicza między innymi koszty pogrzebu z nagrobkiem, o ile nie pokrył ich zasiłek pogrzebowy, koszty leczenia i opieki w ostatniej chorobie niezapłacone za życia, koszty postępowania spadkowego i wypłacony zachowek.

Przykład: córka dziedziczy po matce mieszkanie o wartości 400 000 zł i nie zgłasza spadku w terminie. Podstawa opodatkowania to 400 000 zł minus 36 120 zł, czyli 363 880 zł. Podatek wynosi 946,60 zł plus 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł, razem około 24 762 zł. Jeśli córka nie ma innego mieszkania i zamieszka w odziedziczonym na stałe przez 5 lat, może skorzystać z ulgi mieszkaniowej z art. 16 ustawy: do podstawy nie wlicza się wtedy wartości lokalu do 110 m² powierzchni użytkowej, a podatek spada do zera.

Dalsza rodzina i osoby obce

Siostrzeniec, bratanica, ciotka, wujek, szwagier albo osoba spoza rodziny nie mają zwolnienia z art. 4a. Składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania aktu i płacą podatek według swojej grupy.

GrupaKtoKwota wolnaStawka od nadwyżki
Imałżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie, zięć, synowa36 120 zł3% do 11 833 zł; 355 zł i 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł; 946,60 zł i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł
IIzstępni rodzeństwa (siostrzeńcy, bratankowie), rodzeństwo rodziców (ciotki, wujowie), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków27 090 zł7% do 11 833 zł; 828,40 zł i 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł; 1 893,30 zł i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł
IIIpozostałe osoby, w tym partner bez ślubu5 733 zł12% do 11 833 zł; 1 420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł; 3 313,20 zł i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł

Kwota wolna dotyczy łącznie wszystkiego, co nabywca otrzymał od tej samej osoby w roku nabycia i w 5 latach wcześniej. Darowizna sprzed trzech lat od tej samej ciotki zmniejsza więc kwotę wolną przy spadku po niej.

Przykład: siostrzeniec dziedziczy po wujku oszczędności 60 000 zł. Nadwyżka ponad kwotę wolną to 32 910 zł. Podatek: 1 893,30 zł plus 12% od 9 245 zł, razem około 3 003 zł. Osoba obca od tej samej kwoty zapłaciłaby około 9 434 zł.

Podatek płaci się w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji urzędu. Do czasu decyzji nic nie jest wymagalne, więc nie ma sensu przelewać pieniędzy w ciemno.

Spadek a inne podatki

Odziedziczony majątek nie jest dochodem i nie trafia do PIT. Podatek dochodowy może pojawić się dopiero przy sprzedaży odziedziczonego mieszkania przed upływem 5 lat, ale ten okres liczy się od końca roku, w którym nabyła je zmarła osoba, nie od dnia śmierci. Przy nieruchomości trzeba też w ciągu 14 dni od śmierci zgłosić w gminie zmianę w podatku od nieruchomości (informacja IN-1).

O tym, co przed złożeniem SD-Z2 trzeba zrobić w sądzie albo u notariusza, i o decyzji, czy spadek w ogóle przyjąć, piszemy w poradnikach Odrzucenie spadku: termin, koszt i co się dzieje dalej oraz Długi spadkowe: kto je spłaca i do jakiej kwoty. Wszystkie sprawy z terminami są zebrane w poradniku Co załatwić po śmierci bliskiej osoby.

Policz swoje terminy

Wpisz datę śmierci. Bezpłatna lista pokaże wszystkie sprawy z datami, do których trzeba je załatwić.

Źródła

Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.

Wszystkie sprawy w jednym miejscu, po kolei

Teczka prowadzi przez formalności krok po kroku: terminy, dokumenty i gotowe pisma. Zobacz, jak wygląda od środka.