Renta wdowia pozwala wdowie albo wdowcowi pobierać jednocześnie rentę rodzinną po zmarłym małżonku i własną emeryturę (albo inne własne świadczenie). Jedno z nich ZUS wypłaca w całości, a drugie w 15%, od 1 stycznia 2027 roku w 25%. Prawo mają osoby po 60. roku życia (kobiety) albo po 65. (mężczyźni), które nie zawarły ponownie związku małżeńskiego, a suma obu świadczeń nie może przekroczyć 5 935,47 zł brutto. Wniosek to formularz ERWD.
Co się zmieniło
Do połowy 2025 roku osoba z prawem do dwóch świadczeń musiała wybrać jedno. Wdowa z emeryturą 2 500 zł i prawem do renty rodzinnej 2 720 zł pobierała tylko rentę rodzinną, a jej własna emerytura przepadała. Od 1 lipca 2025 roku ZUS może wypłacać oba świadczenia w jednym z dwóch wariantów:
| Wariant | W całości | Częściowo (do końca 2026) | Częściowo (od 2027) |
|---|---|---|---|
| 1 | renta rodzinna | 15% własnego świadczenia | 25% własnego świadczenia |
| 2 | własne świadczenie | 15% renty rodzinnej | 25% renty rodzinnej |
Wariant wybiera osoba uprawniona. Zwykle opłaca się wziąć w całości wyższe świadczenie, ale przy kwotach blisko limitu warto policzyć oba.
Własnym świadczeniem może być emerytura z ZUS, emerytura rolnicza z KRUS, emerytura wojskowa lub policyjna, a także renta z tytułu niezdolności do pracy, świadczenie przedemerytalne czy emerytura pomostowa. Ta sama zasada obejmuje renty rodzinne z KRUS i z zaopatrzenia służb mundurowych.
Warunki: wszystkie naraz
Ustawa wymienia trzy warunki, a z kolejnych przepisów wynikają dwa następne:
- Osiągnięty wiek emerytalny: 60 lat dla kobiety, 65 lat dla mężczyzny.
- Wspólność małżeńska do dnia śmierci małżonka.
- Prawo do renty rodzinnej nabyte nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, czyli najwcześniej w wieku 55 lat (kobieta) albo 60 lat (mężczyzna).
- Prawo do dwóch świadczeń, z których jedno jest rentą rodzinną po małżonku.
- Brak nowego małżeństwa. Wypłata obu świadczeń kończy się dzień przed zawarciem kolejnego związku małżeńskiego.
Trzeci warunek najczęściej zaskakuje. Wdowa, która straciła męża w wieku 52 lat i wtedy nabyła prawo do renty rodzinnej, renty wdowiej nie otrzyma, choć dziś ma 63 lata i własną emeryturę. Kobieta, która owdowiała w wieku 57 lat, warunek spełnia.
Do renty wdowiej potrzebne jest samo prawo do renty rodzinnej. Ono ma własne warunki: wdowa albo wdowiec musi w chwili śmierci małżonka mieć co najmniej 50 lat, być niezdolna lub niezdolny do pracy albo wychowywać uprawnione dziecko. Opisujemy je w poradniku Renta rodzinna.
Limit: trzy najniższe emerytury
Suma świadczeń wypłacanych razem nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1 978,49 zł brutto, więc limit to 5 935,47 zł brutto. Kwota zmienia się co roku przy marcowej waloryzacji.
Gdy suma przekracza limit, ZUS obniża wypłatę o nadwyżkę. Do limitu wlicza się też świadczenia z zagranicy i inne stałe dodatki wypłacane razem ze świadczeniem. Według ZUS, jeśli już jedno świadczenie jest wyższe niż limit, prawa do łączenia nie ma, a wniosek zakończy się odmową.
Przykład: ile to daje
Poniższe liczby są przykładem, nie wyliczeniem dla konkretnej osoby.
Pani Anna ma własną emeryturę 2 500 zł brutto. Emerytura jej zmarłego męża wynosiła 3 200 zł brutto, więc renta rodzinna dla niej jako jedynej uprawnionej to 85%, czyli 2 720 zł.
| Do końca 2026 (15%) | Od 2027 (25%) | |
|---|---|---|
| Wariant 1: renta rodzinna + część emerytury | 2 720 + 375 = 3 095 zł | 2 720 + 625 = 3 345 zł |
| Wariant 2: emerytura + część renty rodzinnej | 2 500 + 408 = 2 908 zł | 2 500 + 680 = 3 180 zł |
Przed zmianą pani Anna pobierałaby tylko rentę rodzinną, 2 720 zł. Wariant 1 daje jej 375 zł więcej miesięcznie, a od 2027 roku 625 zł więcej (przy tych samych kwotach, bez waloryzacji).
Drugi przykład pokazuje limit. Pan Jan ma emeryturę 5 600 zł brutto i prawo do renty rodzinnej 3 000 zł. Wariant 2 dałby 5 600 + 450 = 6 050 zł, czyli o 114,53 zł ponad limit. ZUS wypłaci 5 935,47 zł.
Własne wyliczenie przygotuje kalkulator renty wdowiej na stronie ZUS.
Jak złożyć wniosek
Renty wdowiej ZUS nie przyznaje sam. Trzeba złożyć wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną, czyli formularz ERWD.
- Sprawdź, czy masz prawo do renty rodzinnej. Wiele osób nigdy o nią nie wnioskowało, bo przy dawnych zasadach własna emerytura była wyższa. Wtedy trzeba złożyć też wniosek ERR o rentę rodzinną. ZUS przyjmuje wniosek ERWD również wtedy, gdy wniosek o rentę rodzinną czeka na decyzję.
- Wypełnij ERWD i wskaż wariant: które świadczenie ma być wypłacane w całości.
- Złóż wniosek w placówce ZUS, przez PUE/eZUS albo pocztą.
Wnioski przyjmowano od 1 stycznia 2025 roku. Osobom, które złożyły je do 30 czerwca 2025 roku i spełniały warunki, prawo do wypłaty obu świadczeń przysługuje od 1 lipca 2025 roku. Dziś obowiązuje zasada ogólna: świadczenie wypłaca się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Za miesiące sprzed wniosku nie ma wyrównania, więc z ERWD nie warto czekać.
Po śmierci małżonka: od czego zacząć
Jeśli śmierć nastąpiła niedawno, kolejność ma znaczenie. Wniosek o rentę rodzinną złożony do końca miesiąca następującego po miesiącu śmierci daje rentę od dnia śmierci. ERWD można złożyć od razu razem z nim. Pozostałe pieniądze, które mogą należeć się rodzinie, opisujemy w poradniku Jakie pieniądze należą się po zmarłym.
Źródła
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2025 poz. 1749), art. 24, art. 70, art. 85 ust. 2, art. 95a i art. 129
- Ustawa z 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2024 poz. 1243), art. 13 i 14
- ZUS: od marca emerytury i renty w górę (najniższa emerytura od 1 marca 2026 r.)
- ZUS: ankieta renta wdowia
- ZUS: kalkulator renty wdowiej (formularz ERWD)
Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.



