Jakie pieniądze należą się po zmarłym: przegląd świadczeń i terminów

Zasiłek pogrzebowy, zwrot z konta, dyspozycja wkładem, OFE, PPK, polisy i odprawa: kto otrzymuje, w jakim terminie i co wchodzi do spadku.

Aktualizacja: 25 października 2026Stan prawny: 13 października 20265 min czytania

Starsza kobieta w okularach czyta dokumenty przy biurku
Zdjęcie: SHVETS production / Pexels

Po śmierci rodzinie mogą należeć się pieniądze z kilku miejsc naraz: z ZUS (zasiłek pogrzebowy, renta rodzinna, niewypłacona emerytura), z banku (zwrot kosztów pogrzebu, dyspozycja wkładem), od pracodawcy (odprawa pośmiertna, zaległe wynagrodzenie), z OFE, z PPK i z polis na życie. Większość z nich nie wchodzi do spadku, więc wypłaca się je bez czekania na dokument dziedziczenia, często innym osobom niż spadkobiercy. Kilka ma twarde terminy, a najkrótszy dotyczy renty rodzinnej.

Wszystko w jednej tabeli

CoKto płaciKto otrzymujeTerminCzy wchodzi do spadku
Zasiłek pogrzebowy, 7 000 złZUSosoba, która zapłaciła za pogrzeb12 miesięcy od śmiercinie
Zwrot kosztów pogrzebu z kontabank zmarłej osobyosoba z rachunkami za pogrzebbrak w ustawienie
Dyspozycja wkładem na wypadek śmiercibankosoba wskazana w dyspozycjibrak w ustawienie
Niewypłacona emerytura lub rentaZUSmałżonek, dzieci, w dalszej kolejności inni członkowie rodziny12 miesięcy od śmiercinie
Renta rodzinnaZUSdzieci, małżonek, czasem rodzicewniosek do końca miesiąca po miesiącu śmierci daje rentę od dnia śmiercinie
Renta wdowiaZUSwdowa lub wdowiec z własnym świadczeniemwypłata od miesiąca wnioskunie
Odprawa pośmiertnapracodawcamałżonek i członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnejbrak w ustawienie
Zaległe wynagrodzeniepracodawcajak przy odprawiebrak w ustawietylko gdy nie ma takich osób
Polisa na życieubezpieczycielosoba uposażonawedług umowynie
Środki w OFE i na subkoncie ZUSOFE, ZUSmałżonek (połowa ze wspólności), potem osoby wskazanebrak w ustawietylko gdy nikogo nie wskazano
Środki w PPKinstytucja prowadząca PPKmałżonek (połowa ze wspólności), potem osoby wskazanebrak w ustawietylko gdy nikogo nie wskazano

„Brak w ustawie” oznacza, że przepis nie wyznacza terminu na wniosek. Roszczenia mogą się jednak przedawniać, więc lepiej załatwić je w pierwszych miesiącach.

Pieniądze z ZUS

Zasiłek pogrzebowy

Wynosi 7 000 zł po śmierci od 1 stycznia 2026 roku. Członek rodziny, który zapłacił za pogrzeb, otrzymuje całą kwotę. Osoba spoza rodziny otrzymuje zwrot udokumentowanych kosztów, najwyżej 7 000 zł. Często rozlicza go zakład pogrzebowy. Szczegóły i wniosek Z-12 opisujemy w poradniku Zasiłek pogrzebowy.

Emerytura za miesiąc śmierci

ZUS wstrzymuje wypłatę od miesiąca następującego po miesiącu śmierci. Świadczenie za sam miesiąc śmierci się należy. Jeśli zmarła osoba nie zdążyła go otrzymać albo czekała na decyzję w sprawie nowego świadczenia, ZUS wypłaca należne jej kwoty małżonkowi i dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. Gdy ich nie ma, otrzymują je małżonek i dzieci mieszkający osobno, a dopiero potem inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej albo osoby, które zmarła osoba utrzymywała. Na wniosek jest 12 miesięcy od dnia śmierci.

Działa to też w drugą stronę. Emeryturę wpłaconą na konto za okres po śmierci ZUS odzyskuje przez bank, więc tych pieniędzy nie warto wydawać.

Renta rodzinna i renta wdowia

Renta rodzinna należy się dzieciom, małżonkowi, a w niektórych sytuacjach rodzicom osoby, która miała emeryturę lub rentę albo spełniała warunki do niej. Wynosi 85% świadczenia zmarłej osoby przy jednej osobie uprawnionej. Wniosek złożony w miesiącu śmierci albo w następnym daje rentę od dnia śmierci; złożony później daje ją dopiero od miesiąca wniosku. To jedyny termin w tym zestawieniu, którego przekroczenie kosztuje pieniądze już po kilku tygodniach. Warunki opisujemy w poradniku Renta rodzinna.

Wdowa albo wdowiec z własną emeryturą może pobierać oba świadczenia: jedno w całości, drugie w 15% (od 2027 roku w 25%). To tak zwana renta wdowia, na osobny wniosek ERWD.

Pieniądze z banku zmarłej osoby

Po zawiadomieniu o śmierci bank blokuje rachunek do czasu przedstawienia dokumentu dziedziczenia. Dwie wypłaty nie czekają na spadek.

Pierwsza to zwrot kosztów pogrzebu. Bank musi wypłacić z rachunku zmarłej osoby kwotę wydaną na pogrzeb osobie, która przedstawi rachunki. Górną granicą są koszty pogrzebu „zgodne ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku”. Ta kwota nie wchodzi do spadku. Przydaje się, gdy pogrzeb kosztował więcej niż zasiłek z ZUS.

Druga to dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Za życia posiadacz rachunku może polecić bankowi wypłatę określonej kwoty małżonkowi, rodzicom, dziadkom, dzieciom, wnukom albo rodzeństwu. Łączny limit wszystkich dyspozycji to dwudziestokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłoszonego przez Prezesa GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią. Gdy dyspozycje przekraczają limit, pierwszeństwo ma późniejsza. Wypłacona kwota nie wchodzi do spadku. Rodzina często nie wie, że taka dyspozycja istnieje, więc w każdym banku zmarłej osoby trzeba o nią zapytać.

Pieniądze od pracodawcy

Jeśli zmarła osoba pracowała na umowę o pracę, rodzinie należy się odprawa pośmiertna. Jej wysokość zależy od stażu u tego pracodawcy:

Staż u pracodawcyOdprawa
krócej niż 10 latwynagrodzenie za 1 miesiąc
co najmniej 10 latza 3 miesiące
co najmniej 15 latza 6 miesięcy

Odprawę dzieli się po równo między małżonka i członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej. Jeśli uprawniona jest tylko jedna osoba, otrzymuje połowę kwoty z tabeli. Pracodawca nie płaci odprawy, gdy ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie jest co najmniej tak wysokie; przy niższym dopłaca różnicę. Więcej w poradniku Odprawa pośmiertna.

Niewypłacone wynagrodzenie i inne należności z umowy o pracę przechodzą w równych częściach na tę samą grupę osób. Do spadku trafiają dopiero wtedy, gdy takich osób nie ma.

Polisy, OFE i PPK

Suma z polisy na życie należy się osobie, którą ubezpieczający wskazał jako uposażoną, i nie należy do spadku. Jeśli nikogo nie wskazano albo wskazana osoba zmarła wcześniej, pieniądze przypadają najbliższej rodzinie w kolejności z ogólnych warunków ubezpieczenia. Najtrudniej jest polisę w ogóle znaleźć: nie ma jednego rejestru, więc trzeba szukać śladów w dokumentach, na wyciągach i w kadrach pracodawcy.

Pieniądze w OFE dzielą się w dwóch krokach. Jeśli zmarła osoba była w związku małżeńskim, połowa środków objętych wspólnością majątkową przechodzi na rachunek małżonka. Resztę otrzymują osoby wskazane przez zmarłą osobę w funduszu, a gdy nikogo nie wskazała, wchodzi ona do spadku. Na tych samych zasadach ZUS dzieli środki z subkonta, jeśli śmierć nastąpiła przed przejściem na emeryturę. Przy osobie, która już pobierała emeryturę, zwykle nie ma czego dzielić, ale pewność da dopiero pytanie do ZUS i funduszu.

W PPK schemat jest podobny: połowa środków ze wspólności trafia do małżonka, a reszta do osób wskazanych przez uczestnika. Gdy nikogo nie wskazano, pieniądze otrzymują spadkobiercy, ale wtedy instytucja wymaga dokumentu dziedziczenia i zgodnego oświadczenia wszystkich spadkobierców o podziale. Wypłata następuje w ciągu 3 miesięcy od złożenia kompletu dokumentów.

Od czego zacząć

Kolejność wyznaczają terminy. W pierwszym miesiącu warto złożyć wniosek o rentę rodzinną, bo spóźnienie odbiera pieniądze za pierwsze miesiące. Zasiłek pogrzebowy i niewypłacona emerytura mają po 12 miesięcy. Pozostałe sprawy można załatwiać równolegle: pismo do każdego banku z pytaniem o dyspozycję wkładem i zwrot kosztów pogrzebu, rozmowa z kadrami pracodawcy, zapytania do ubezpieczycieli.

Pieniądze, które wchodzą do spadku, czyli saldo kont, zaległe wynagrodzenie bez uprawnionych krewnych i środki w OFE bez wskazanych osób, wymagają dokumentu dziedziczenia. Jak go uzyskać, opisujemy w poradniku Stwierdzenie nabycia spadku czy akt poświadczenia dziedziczenia. Przy długach spadkowych przydaje się jedna dobra wiadomość: pieniądze z polisy, dyspozycji wkładem i odprawy pośmiertnej nie wchodzą do spadku, więc nie przepadają po odrzuceniu spadku.

Pełną listę spraw po śmierci, także tych niezwiązanych z pieniędzmi, zebraliśmy w poradniku Co załatwić po śmierci bliskiej osoby.

Policz swoje terminy

Wpisz datę śmierci. Bezpłatna lista pokaże wszystkie sprawy z datami, do których trzeba je załatwić.

Źródła

Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.

Wszystkie sprawy w jednym miejscu, po kolei

Teczka prowadzi przez formalności krok po kroku: terminy, dokumenty i gotowe pisma. Zobacz, jak wygląda od środka.