Odprawę pośmiertną wypłaca pracodawca zmarłej osoby. Wynosi jedno, trzy albo sześć miesięcznych wynagrodzeń, zależnie od tego, jak długo zmarła osoba pracowała u tego pracodawcy. Należy się małżonkowi i tym członkom rodziny, którzy spełniają warunki do renty rodzinnej, a o wypłatę trzeba wystąpić do pracodawcy.
Ile wynosi odprawa
Liczy się wyłącznie staż u pracodawcy, który wypłaca odprawę. Lata przepracowane wcześniej w innych firmach się nie wliczają, z jednym wyjątkiem opisanym pod tabelą.
| Okres zatrudnienia u tego pracodawcy | Odprawa |
|---|---|
| krócej niż 10 lat | 1 miesięczne wynagrodzenie |
| co najmniej 10 lat | 3 miesięczne wynagrodzenia |
| co najmniej 15 lat | 6 miesięcznych wynagrodzeń |
Wyjątek: wlicza się lata u poprzedniego pracodawcy, jeśli firma została przejęta razem z pracownikami albo nowy pracodawca z innego powodu wszedł w prawa poprzedniego. Tak działa przejście zakładu pracy z art. 23¹ Kodeksu pracy. Jeśli zmarła osoba pracowała w firmie, która zmieniała właściciela, zapytaj kadry, od kiedy liczą staż.
Miesięczne wynagrodzenie do odprawy pracodawca liczy tak samo jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Tę zasadę wprowadza rozporządzenie ministra pracy o ustalaniu wynagrodzenia, więc jeśli kwota w piśmie od pracodawcy budzi wątpliwości, poproś kadry o wyliczenie.
Kiedy odprawa przysługuje
W dwóch sytuacjach:
- śmierć nastąpiła w czasie trwania umowy o pracę,
- umowa już się rozwiązała, ale zmarła osoba pobierała jeszcze zasiłek chorobowy, który przysługiwał jej po rozwiązaniu umowy.
Tę drugą sytuację łatwo przeoczyć. Ktoś choruje długo, umowa kończy się w trakcie choroby, zasiłek płaci już ZUS, a rodzina zakłada, że z dawnym pracodawcą nie ma już nic do załatwienia. Pracodawca jest jednak nadal zobowiązany wypłacić odprawę.
Komu się należy
Kodeks pracy wymienia dwie grupy:
- małżonka, bez dodatkowych warunków,
- innych członków rodziny, jeśli spełniają warunki do renty rodzinnej z ZUS.
Do drugiej grupy najczęściej należą dzieci: do 16 lat, uczące się do 25 lat albo całkowicie niezdolne do pracy. Mogą to być także wnuki i rodzeństwo przyjęte na wychowanie, a rodzice tylko wtedy, gdy zmarła osoba przyczyniała się do ich utrzymania i spełniają warunki wieku albo niezdolności do pracy. Dorosłe, pracujące dziecko odprawy nie otrzyma. Warunki renty opisujemy szczegółowo w poradniku Renta rodzinna.
Żeby otrzymać odprawę, nie trzeba składać wniosku o rentę ani jej pobierać. Wystarczy spełniać warunki.
Podział i połowa dla jednej osoby
Odprawę dzieli się po równo między wszystkich uprawnionych. Jeśli jest tylko jedna uprawniona osoba, otrzymuje połowę kwoty z tabeli.
Przykład: zmarła osoba pracowała u tego pracodawcy 16 lat i zarabiała 6 000 zł miesięcznie. Pełna odprawa to 36 000 zł. Gdy uprawnieni są małżonek i 19-letnie dziecko w liceum, każde otrzymuje 18 000 zł. Gdy dziecko jest dorosłe i pracuje, uprawniony jest tylko małżonek i otrzymuje 18 000 zł, czyli połowę.
Druga połowa nie trafia wtedy do nikogo innego. Pracodawca jej po prostu nie wypłaca.
Kiedy pracodawca nie wypłaca odprawy
Gdy pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a ubezpieczyciel wypłacił rodzinie odszkodowanie co najmniej równe odprawie, pracodawca nie płaci nic. Jeśli polisa dała mniej, pracodawca dopłaca różnicę.
Chodzi o polisę, którą wykupił pracodawca. Prywatne ubezpieczenie na życie zmarłej osoby albo grupowe, które opłacała sama ze swojej pensji, to osobna sprawa. Przepis mówi o pracodawcy, który „ubezpieczył pracownika”, więc przy polisie grupowej warto zapytać w kadrach, kto ją opłacał i czy pracodawca uważa ją za zastępującą odprawę. Spór o to rozstrzyga sąd pracy.
Jak wystąpić o odprawę
Kodeks pracy nie określa formy wniosku ani terminu na jego złożenie. Najprościej napisać do działu kadr albo do właściciela firmy i dołączyć:
- odpis skrócony aktu zgonu,
- odpis aktu małżeństwa albo urodzenia, który pokazuje pokrewieństwo,
- przy dziecku powyżej 16 lat zaświadczenie ze szkoły albo uczelni,
- numer rachunku do przelewu.
W tym samym piśmie warto poprosić o wynagrodzenie za dni przepracowane do dnia śmierci, ekwiwalent za niewykorzystany urlop i świadectwo pracy. Te pieniądze należą się według podobnej zasady: przechodzą po równo na małżonka i członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej. Do spadku wchodzą tylko wtedy, gdy takich osób nie ma.
Każdy uprawniony może złożyć wniosek sam albo wszyscy razem w jednym piśmie. Przy wspólnym piśmie pracodawca od razu widzi wszystkich uprawnionych i może podzielić odprawę bez dopytywania.
Termin: 3 lata
Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym stały się wymagalne. Odprawa pośmiertna jest takim roszczeniem. Po tym czasie pracodawca może odmówić zapłaty, powołując się na przedawnienie.
Trzy lata to dużo czasu, ale nie ma powodu czekać. Im wcześniej wniosek trafi do kadr, tym łatwiej wyjaśnić staż, wynagrodzenie i ewentualną polisę, póki osoby, które znały zmarłą osobę, pracują jeszcze w firmie.
Odprawa a spadek
Odprawa nie wchodzi do spadku. Kodeks pracy przyznaje ją bezpośrednio rodzinie, a Kodeks cywilny wyłącza ze spadku prawa, które przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Z tego wynikają dwie praktyczne rzeczy. Odprawę otrzymuje się także po odrzuceniu spadku, więc nie trzeba wybierać między nią a ochroną przed długami. Testament i udziały spadkowe nie mają też wpływu na podział: odprawa trafia po równo do uprawnionych członków rodziny.
Inne pieniądze, o które rodzina może wystąpić po śmierci, i ich terminy zebraliśmy w poradniku Jakie pieniądze należą się po zmarłym. O wolnym od pracy dla Ciebie piszemy w poradniku Urlop okolicznościowy po śmierci.
Źródła
- Kodeks pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 36 § 1¹, art. 63¹, art. 93 i art. 291
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2025 poz. 1749), art. 67–71
- Rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw (Dz.U. 2017 poz. 927), § 2 ust. 1 pkt 8
- Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795), art. 922
Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.



