Dwa dni. Tyle wolnego z zachowaniem wynagrodzenia przysługuje pracownikowi po śmierci małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma albo macochy. Po śmierci siostry, brata, babki, dziadka, teściowej, teścia albo osoby, która była na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką, przysługuje jeden dzień.
Pracodawca ma obowiązek udzielić tego zwolnienia. To uprawnienie z rozporządzenia o zwolnieniach od pracy, potocznie nazywane urlopem okolicznościowym, i dotyczy tylko osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.
Po kim 2 dni, po kim 1 dzień
| Kto zmarł | Ile dni wolnego |
|---|---|
| małżonek, dziecko, ojciec, matka, ojczym, macocha | 2 dni |
| siostra, brat, teściowa, teść, babka, dziadek | 1 dzień |
| inna osoba na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką | 1 dzień |
| wnuk, ciotka, wuj, kuzyn, szwagier, zięć, synowa | przepis ich nie wymienia |
Lista jest zamknięta i dość wąska. Po śmierci wnuka babcia nie otrzyma zwolnienia z tego przepisu, choć wnuk po śmierci babci otrzyma jeden dzień. Partner, z którym pracownik żył bez ślubu, też nie jest wymieniony. Może się zmieścić w ostatnim wierszu tabeli tylko wtedy, gdy był na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką.
Regulamin pracy, układ zbiorowy albo umowa o pracę mogą dawać więcej dni lub obejmować więcej osób. Mniej dać nie mogą. Przed rozmową z kadrami warto zajrzeć do regulaminu.
Kiedy wykorzystać te dni
Rozporządzenie mówi o zwolnieniu „w razie zgonu i pogrzebu”. Nie wskazuje, w które dni trzeba je wziąć ani czy mają następować po sobie. Najprościej ustalić z pracodawcą dzień pogrzebu i drugi dzień, w którym trzeba załatwić formalności, na przykład zgłoszenie zgonu w urzędzie stanu cywilnego.
Odległość nie zmienia wymiaru. Pogrzeb w drugim końcu Polski albo za granicą nadal oznacza 2 dni albo 1 dzień, a resztę podróży trzeba pokryć z innego urlopu.
Wynagrodzenie za te dni
Za dni zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Liczy się je tak jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Jeśli część pensji jest zmienna, na przykład premia albo prowizja liczona średnio, bierze się ją z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie. Pracodawca nie może więc obniżyć pensji za miesiąc, w którym pracownik skorzystał z tych dni.
Jak powiadomić pracodawcę i co mu pokazać
Pracownik powinien uprzedzić pracodawcę o nieobecności, jeśli wie o niej wcześniej, na przykład o terminie pogrzebu. Gdy nie mógł tego zrobić, ma czas najpóźniej do drugiego dnia nieobecności. Jeśli regulamin nie mówi inaczej, wystarczy telefon, wiadomość, informacja przekazana przez inną osobę albo list.
Przepisy nie określają dokumentu, który potwierdza śmierć członka rodziny na potrzeby tego zwolnienia. Pracodawca może jednak poprosić o potwierdzenie, a najprościej pokazać odpis skrócony aktu zgonu. Odpis potrzebny w sprawie zatrudnienia nie podlega opłacie skarbowej, jeśli we wniosku do urzędu wpiszesz ten cel. Jak go zamówić i ile egzemplarzy przygotować, opisujemy w poradniku Akt zgonu.
Umowa zlecenia, umowa o dzieło, własna firma
Rozporządzenie dotyczy pracowników, czyli osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania albo spółdzielczej umowy o pracę. Zleceniobiorcy, wykonawcy umowy o dzieło ani osoby prowadzącej własną działalność te przepisy nie obejmują.
Przy zleceniu albo kontrakcie B2B o przerwie i o tym, czy ktoś za nią zapłaci, decyduje treść umowy. Przeczytaj ją przed rozmową ze zleceniodawcą: czasem przewiduje zastępstwo albo przesunięcie terminów.
Gdy dwa dni nie wystarczą
Dwa dni rzadko wystarczają na pogrzeb, urząd i pierwsze rozmowy w banku. Pracownik ma do dyspozycji kilka innych możliwości:
- Urlop na żądanie: do 4 dni w roku kalendarzowym, w terminie wskazanym przez pracownika. Zgłasza się go najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, a te dni pochodzą z puli urlopu wypoczynkowego.
- Zwykły urlop wypoczynkowy, na wniosek i po uzgodnieniu terminu z pracodawcą.
- Urlop bezpłatny na wniosek pracownika. Pracodawca może go udzielić, ale nie musi, a czas takiego urlopu nie liczy się do stażu, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Żałoba bywa też powodem zwolnienia lekarskiego. O tym, czy stan zdrowia pozwala pracować, decyduje lekarz.
Jeśli zmarła osoba też pracowała
Jej pracodawca ma wobec rodziny osobne obowiązki: wypłaca odprawę pośmiertną, zaległe wynagrodzenie i ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Szczegóły zebraliśmy w poradniku Odprawa pośmiertna.
Pozostałe sprawy z pierwszych tygodni, w kolejności terminów, znajdziesz w poradniku Co załatwić po śmierci bliskiej osoby.
Źródła
- Rozporządzenie w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. 2014 poz. 1632), § 2, § 15 i § 16
- Rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy (Dz.U. 2017 poz. 927), § 5
- Kodeks pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 2, 18, 63¹, 93, 167², 167³ i 174
- Ustawa o opłacie skarbowej (Dz.U. 2025 poz. 1154), art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f
Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.



