Akt zgonu sporządza urząd stanu cywilnego właściwy dla miejsca śmierci, na podstawie karty zgonu złożonej w ciągu 3 dni od jej wystawienia. Osoba, która zgłasza zgon, otrzymuje od razu jeden odpis skrócony aktu bezpłatnie. Każdy kolejny odpis skrócony kosztuje 22 zł, a odpis zupełny 33 zł, i można je zamówić w dowolnym urzędzie stanu cywilnego albo przez internet.
Na początek zwykle wystarczą trzy lub cztery odpisy skrócone. Więcej nie ma sensu zamawiać na zapas, bo kolejne da się dokupić w kilka dni.
Od karty zgonu do aktu zgonu
- Lekarz, który leczył zmarłą osobę w ostatniej chorobie, albo kierownik zespołu ratownictwa medycznego stwierdza zgon i wypełnia kartę zgonu. Kartę otrzymuje rodzina.
- Kartę zgonu trzeba złożyć w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca śmierci (albo miejsca znalezienia ciała) w ciągu 3 dni od jej wystawienia. Jeśli przyczyną śmierci była choroba zakaźna, na zgłoszenie jest 24 godziny od zgonu.
- Urząd sporządza akt zgonu w dniu zgłoszenia i od razu wydaje jeden odpis skrócony. Samo zgłoszenie nic nie kosztuje.
- Na karcie zgonu urząd wpisuje adnotację o rejestracji. Część karty z tą adnotacją trafia do administracji cmentarza, która potrzebuje jej do pochówku.
Do urzędu trzeba zabrać kartę zgonu, dowód osobisty zmarłej osoby i własny dokument tożsamości.
Zgon zgłasza osoba z rodziny, która ma prawo pochować zmarłą osobę: małżonek, dzieci i wnuki, rodzice i dziadkowie, krewni boczni do czwartego stopnia (na przykład rodzeństwo, siostrzeńcy, kuzyni) oraz teściowie, zięć, synowa, pasierb, ojczym i macocha. Może to też zrobić pełnomocnik jednej z tych osób. W praktyce często zajmuje się tym zakład pogrzebowy na podstawie upoważnienia od rodziny. Jeśli tak było, zapytaj, kto odebrał bezpłatny odpis i kiedy go otrzymasz.
Po rejestracji zgonu urząd sam wymeldowuje zmarłą osobę, a jej dowód osobisty zostaje unieważniony. Nie trzeba go nigdzie zwracać ani zgłaszać osobno.
Odpis skrócony czy zupełny
| Odpis skrócony | Odpis zupełny | |
|---|---|---|
| Co zawiera | imiona i nazwisko zmarłej osoby, datę i miejsce urodzenia, stan cywilny, dane małżonka, datę, godzinę i miejsce zgonu, imiona rodziców | dosłowną treść aktu ze wszystkimi późniejszymi wzmiankami, na przykład o sprostowaniu |
| Opłata skarbowa | 22 zł (pierwszy przy rejestracji bezpłatny) | 33 zł |
| Kiedy go użyć | w większości spraw: bank, ZUS, notariusz, ubezpieczyciel | gdy instytucja wprost go zażąda |
Odpis skrócony uwzględnia wszystkie zmiany w akcie, więc pokazuje jego aktualną treść. Odpis zupełny powtarza też to, co zostało później poprawione. Jeśli nikt wyraźnie nie prosi o zupełny, zamawiaj skrócony.
Dla urzędu albo banku za granicą istnieje wielojęzyczny odpis skrócony. Kosztuje tyle samo co zwykły, wydaje się go tylko na papierze i nie wymaga tłumaczenia.
Ile odpisów i do czego
Odpis zostaje zwykle w aktach instytucji, której go przekazano. Policz więc sprawy, w których będzie potrzebny:
- bank zmarłej osoby: zawiadomienie o śmierci i zwrot kosztów pogrzebu z jej konta,
- ZUS: zasiłek pogrzebowy i renta rodzinna,
- pracodawca zmarłej osoby, jeśli pracowała: odprawa pośmiertna i zaległe wynagrodzenie,
- Twój pracodawca, jeśli prosi o potwierdzenie przy dniach wolnych po śmierci,
- notariusz albo sąd: oświadczenie o odrzuceniu spadku i dokument dziedziczenia,
- ubezpieczyciel, jeśli zmarła osoba miała polisę na życie.
U operatora telefonu albo dostawcy prądu i gazu zapytaj najpierw, czy wystarczy kopia. Oryginał może się przydać gdzie indziej.
Ustawa pozwala ZUS, KRUS, sądom, prokuraturze i urzędom pobierać odpis skrócony bezpośrednio z rejestru stanu cywilnego. Przy sprawach w tych instytucjach zapytaj więc, czy papierowy egzemplarz jest w ogóle potrzebny.
Kiedy odpis jest bezpłatny
Opłaty skarbowej nie płaci się za odpis potrzebny w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego (na przykład zasiłek pogrzebowy albo renta rodzinna z ZUS) ani w sprawie zatrudnienia i wynagrodzenia za pracę. We wniosku trzeba wpisać, do jakiej sprawy odpis jest potrzebny, bo urząd zwalnia z opłaty na podstawie tego celu.
Przykład: rodzina zamawia trzy płatne odpisy skrócone (bank, notariusz, ubezpieczyciel) i jeden do ZUS. Płaci 66 zł, a z bezpłatnym odpisem z rejestracji ma pięć egzemplarzy.
Odpis przez internet
Wniosek składa się w usłudze „Uzyskaj odpis aktu stanu cywilnego” na gov.pl, po zalogowaniu profilem zaufanym albo e-dowodem. Podaje się dane zmarłej osoby (imię, nazwisko, datę i miejsce urodzenia albo PESEL, datę i miejsce zgonu) i cel wydania odpisu, a potem wybiera sposób odbioru:
- osobiście w wybranym urzędzie stanu cywilnego,
- pocztą, bez dopłaty za przesyłkę,
- na adres do e-Doręczeń, jako odpis elektroniczny.
Gdy akt jest w elektronicznym rejestrze stanu cywilnego, a akt zgonu sporządzony dziś trafia tam od razu, urząd wydaje odpis w ciągu 7 dni kalendarzowych. Przy akcie rodzica, małżonka albo dziecka system może wydać odpis automatycznie, jeśli wybierzesz odbiór przez e-Doręczenia i zapłacisz online.
Odpis elektroniczny ma moc prawną tylko jako plik. Wydruk nie jest odpisem i instytucja może go nie przyjąć. Jeśli dokumenty trzeba złożyć na papierze, zamów papierowy.
Wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie stanu cywilnego w Polsce, także osobiście. Nie trzeba jechać do miasta, w którym zmarła osoba mieszkała.
Kto może otrzymać odpis aktu zgonu
Odpis wydaje się małżonkowi zmarłej osoby, jej dzieciom, wnukom, rodzicom, dziadkom i rodzeństwu, a także przedstawicielowi ustawowemu albo opiekunowi. Te osoby nie muszą niczego udowadniać.
Dalsza rodzina, na przykład siostrzeniec, który dziedziczy, musi wykazać interes prawny i dołączyć dokument, który go potwierdza. Gdy urząd odmówi wydania odpisu, robi to decyzją, od której można się odwołać do wojewody w ciągu 14 dni.
Odpis może odebrać też pełnomocnik. Za pełnomocnictwo płaci się 17 zł opłaty skarbowej, chyba że udzielono go małżonkowi, rodzicom, dziadkom, dzieciom, wnukom albo rodzeństwu.
Kolejne sprawy po rejestracji zgonu, z terminami liczonymi od dnia śmierci, znajdziesz w poradniku Co załatwić po śmierci bliskiej osoby.
Źródła
- Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 393), art. 16, 44, 45, 47, 48, 92 i 93
- Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. 2025 poz. 1590), art. 10 i 11
- Ustawa o opłacie skarbowej (Dz.U. 2025 poz. 1154), art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz załącznik, część II ust. 1 i część IV
- gov.pl: Zgłoś zgon
- gov.pl: Uzyskaj odpis aktu stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgonu)
Poradnik przygotowała redakcja Domknij Sprawy na podstawie przepisów i informacji instytucji, wymienionych w źródłach. Przepisy się zmieniają: datę aktualizacji podajemy na górze strony. To informacja, nie porada prawna. W sprawie spornej albo nietypowej warto zapytać prawnika.



